Ergens in een keukenkast staat hij al jaren te wachten, die blik sardines. Bedoeld voor als er echt niets anders is. Maar de tijden zijn veranderd. Datzelfde blik duikt nu op bij wijnbars in Amsterdam, in recepten van gerenommeerde chefs en op de meest geliefde borrelplanken van het moment. Hoe is het zo gegaan?
Van Portugese havenstad naar Nederlandse keuken
Portugal en Spanje kennen de conservacultuur al eeuwen. In Lissabon verkopen complete winkels uitsluitend blikvis: muren vol kleurrijke doosjes met sardines, tonijn, makreel, octopus en kokkels, soms met etiketten die als kunstwerk zijn ontworpen. Toeristen namen ze mee naar huis als souvenir en langzaam sijpelde die waardering ook naar het noorden door.
Sociale media versnelden de doorbraak. De zogenaamde tinned fish date night - een paar open blikjes op een plank met goed brood, augurk en mosterd - verspreidde zich razendsnel en plotseling besefte iedereen dat de inhoud van zo'n blik helemaal niet inferieur hoeft te zijn aan verse vis. Bij de juiste kwaliteit is het gewoon goed eten.
Goedkoop versus gourmet - het verschil maakt echt uit
Niet elk blik is gelijk. Een sardine van het supermarktmerk voor 89 cent smaakt inderdaad neutraal. Maar een blikje José Gourmet sardines in olijfolie van eerste persing, of makreelfilets van Ortiz, is een andere wereld. Het vlees is steviger, de smaak rijker en de vis is met de hand schoongemaakt en verpakt.
Prijzen van premium blikvis lopen uiteen van drie tot vijftien euro per blik. Dat klinkt als veel, maar zo'n blik levert genoeg voor een complete borrel of een pasta voor twee personen. Ansjovis zijn de meest betaalbare optie en tegelijk de meest krachtige: een paar filets zijn al genoeg om een gerecht volledig van smaak te voorzien.
Sardines, makreel of ansjovis - wat kies je
De vier soorten die je moet kennen:
- Sardines zijn zacht en mild. Leg ze op toast met citroen, kappertjes en een dun laagje ricotta of boter.
- Makreelfilets zijn vetter en vleziger, uitstekend in pasta of koud in een salade met avocado.
- Ansjovis zijn krachtig en zout. Gebruik ze spaarzaam, verwerkt in sauzen of gesmolten in olijfolie als hartige basis voor een gerecht.
- Tonijn in brine - niet de soort in zonnebloemolie die iedereen kent, maar de handgepakte variant in pekelwater - heeft een schone, frisse smaak die je verrast.
Kijk ook naar minder bekende opties als makreel in tomatensaus, ingelegde mosselen of octopus in olijfolie. Die zijn ideaal als je gasten wilt verrassen met iets buiten de gebruikelijke keuze.
Zo gebruik je blikvis in de keuken van alledag
Het eenvoudigste recept duurt vijf minuten. Neem dikke sneden zuurdesembrood, smeer ze in met crème fraîche of ricotta, leg er sardinefilets op en voeg rode uienringen, kappertjes en wat citroensap toe. Het smaakt als een gerecht uit een kleine bistro en kost je nauwelijks moeite.
Voor pasta is makreel de aangewezen keuze. Fruit een sjalotje in olijfolie, voeg knoflook toe, brokkel makreelfilets erboven uit en roer alles door de pasta met een scheutje kookwater. Geraspte citroenschil en verse peterselie erbij - klaar. Dit is koken zonder poespas, maar het resultaat verrast.
Ansjovis gebruik je verwerkt: in een tomatensaus, door een pastasalade-dressing of gesmolten in boter als basis voor een puttanesca. De filets lossen op tijdens het bakken en geven een diepe, hartige smaak zonder dat het gerecht vissig wordt. Wat velen niet weten: vis bevat ook in geconserveerde vorm hoogwaardige eiwitten en omega-3 vetzuren, aldus het Voedingscentrum.
De conservaborrel neerzetten als een kenner
Een goede conservaborrel draait om diversiteit. Kies drie tot vier soorten die van elkaar verschillen: een milde soort zoals sardines, iets krachtigs zoals ansjovis in olie, en iets bijzonders zoals makreel in tomatensaus of ingelegde mosselen. Erbij: goede crackers of zuurdesembrood, augurken, olijven, kappertjes, Dijon-mosterd en partjes citroen.
Serveer de blikjes op kamertemperatuur - sommige smaken beter als ze een halfuur buiten de koelkast zijn geweest. Drinken erbij? Een droge vinho verde of een frisse Albariño past uitstekend. Wil je de combinaties verder verfijnen, dan lees je in ons artikel over wijnproeven hoe je smaken beter leert herkennen.
Waar je goede conservas vindt en waar je op let
Grote supermarkten verkopen inmiddels betere kwaliteit dan tien jaar geleden - kijk bij het Spaanse of Mediterrane schap. Voor echt goede conservas ga je naar een delicatessenzaak, een toko of een gespecialiseerde onlineshop. Zoek naar merken als José Gourmet, La Brujula, Minerva of Ortiz. Die laatste is de bekendste en geldt ook in professionele keukens als betrouwbare keuze.
Let bij het kopen op het medium. Vis in olijfolie van eerste persing smaakt rijker dan in zonnebloemolie. Vis in brine heeft een frisser, schoner smaakprofiel en is beter geschikt voor salades. Kijk ook naar de herkomst: sardines uit Portugal of Galicië gelden doorgaans als de hoogste kwaliteit.
Het mooiste voordeel van blikvis is de houdbaarheid. Je hoeft niet per se naar de winkel als onverwacht bezoek langsvalt. Een paar goede blikjes in de kast en je zet binnen vijf minuten iets neer waar mensen blij van worden. Hoe je van zulke eenvoudige momenten een echte eetervaring maakt, lees je ook in dit artikel over de restaurantbeleving thuis.